Ruim honderd paasbulten gaan komend weekend in vlammen op in Drenthe. Een van die bulten staat in Erm, waar de familie Dijks al drie generaties lang het vuur brandend houdt. Tim (23), Evert (59) en Thijs (92) vertellen. ,,Dat spul fikte, jong.’’
Hij weet het nog, Thijs Dijks. Hoe hij daar stond een paar jaar voor de oorlog. Dikke zwarte wolken kringelden op aan de rand van het dorp Erm. De geur van brandend hout en rubber vulde de lucht. De ruim vijf meter hoge paasbult op het braakliggend terrein aan de Wienbargsteeg brandde volop. En tussen de toeschouwers stond de 10-jarige Thijs Dijks, die voor de eerste keer mee had geholpen met de bouw van de paasbult.
Die jongen van toen heeft nu de respectabele leeftijd van 92. Hij loopt met een stok, spreekt af en toe met breekbare stem, maar zijn ogen verraden de speelse kwajongen. Ze glunderen als hij praat over vroeger en het fikkie stoken. ,,Zag je een beetje dor gras langs de kant van de weg, dan deed je even een lucifer erlangs. Was het weer schoon!’’
De voorpret begon in die jaren al vroeg. Weken voor Pasen struinden de jonge Thijs en consorten door Erm op zoek naar brandbaar materiaal voor de paasbult. Zijn persoonlijke favoriet was de bremstruik. ,,Die brandde als een lier. Dat spul fikte, jong.’’
De bult bouwen gebeurde vrijwel helemaal met de hand. Karren en wagens om de takken te vervoeren hadden de jongeren niet. ,,Je deed gewoon een touw erom en hupsakee: slepen maar.’’ Hulp kregen ze wel. Zo doneerde de aardappelmeelfabriek in Veenoord een teerton, werd er in het dorp geld ingezameld om het dure teer voor de ton te kunnen betalen en op de dag van het paasvuur mochten de jongeren een wagen lenen om de laatste restjes op te halen. ,,Stro, karton, autobanden. Zolang het maar brandde.’’
Die filosofie droeg Dijks ook over op zijn zoon Evert (59), die eind jaren ‘60 tot ‘75 in de voetsporen van zijn vader trad als paasbultbouwer. Ook aan de Wienbargsteeg. Hij weet nog dat de bult in die tijd een eerste prijs haalde bij de keuring voor de mooiste bult van ‘t Aol Volk. Ook al gingen er twee à drie wagenvrachten met autobanden in vlammen op. Lachend: ,,Je mag ze er wel opgooien, zolang de keurmeesters het maar niet zien. Dat was heel normaal in die tijd.’’
Af en toe liep de feestvreugde iets te hoog op. Zo herinnert Evert Dijks nog de editie waarbij de N34 werd aangelegd op een steenworp afstand van het paasvuur. Het wegdek lag er nog niet, maar het zand was al gestort en geëgaliseerd. ,,Er werden toen wat ‘paasvuurtjes’ aangestoken op de ‘N34’ waarna de politie en brandweer eraan te pas moesten komen. Ik weet nog dat een van de jongens toen voor de grap zo’n brandweerspuit tegen z’n mond zette. Hij vloog zo een meter of vijf naar achteren.’’
Maar boven alles memoreert Evert Dijks vooral de gezelligheid van het paasvuur in een periode waarin Nederland ontzuilde. ,,Het verbroederde’’, stelt hij. ,,Bij het paasvuur kwam iedereen uit het dorp bij elkaar. Of ze nu op de christelijke of de openbare school zaten. Er werd geen onderscheid gemaakt.’’
Die verbroedering is er nog steeds, merkt zoon Tim (23), de derde generatie paasbultbouwer van het geslacht Dijks. In wisselende samenstelling bouwt hij in de weekenden en avonduren samen met zijn dertig vrienden tellende groep BSK (Bier Staat Koud, red.) de laatste tien jaren aan de paasbult van Erm. Maar de laatste tijd niet meer op de plek waar zijn vader en grootvader dat deden.
Begin 2013 werd een streep gezet door het paasvuur aan de Wienbargsteeg. Door nieuwe richtlijnen viel de locatie af. Dat mensen die vermoedelijk uit Emmen kwamen de plek als afvaldumpplaats gebruikten, hielp ook niet mee. Daardoor verdwenen tal van achtergelaten voorwerpen, waaronder tuinhuisjes en zelfs een gedumpte stacaravan, in de vlammenzee. Tot ongenoegen van de gemeente Coevorden, Staatsbosbeheer en Dorpsbelangen Erm. Het paasvuur in Erm moest verkassen. Tot grote spijt van Tim. ,,Tachtig jaar is het goed gegaan op die plek en ineens moesten we weg.’’
Tot vreugde van de vriendengroep werd snel een nieuwe locatie voor de Emer paasbult gevonden aan de andere kant van het dorp aan de Zwollings. Op landbouwgrond die minder makkelijk te bereiken is en daarmee minder aantrekkelijk voor afvaldumpers.
Het gaat allemaal wat moeizamer. En dat geldt ook voor de aanwas van nieuwe paasbultbouwers. Volgens grootvader Thijs Dijks telde Erm in zijn jeugd drie paasvuren en droegen de bouwers rond hun zestiende het stokje over aan de nieuwe generatie. Tegenwoordig telt Erm nog één paasvuur en kleinzoon Tim is inmiddels 23. ,,Het wordt nu wel tijd dat een volgende generatie het overneemt’’, stelt hij. ,,Maar dat zal niet makkelijk worden. We moeten zorgen dat het paasvuur in Erm doorgaat. Als het stopt, wordt het lastig om de boel weer op gang te krijgen.’’
Vooralsnog houdt de derde generatie de lange traditie in ere. Tweede Paasdag brandt rond half negen in Erm ‘gewoon’ een paasvuur. Of er ook een vierde generatie Dijks komt die bouwt aan de Ermer paasbult, laat Tim nog even het midden. ,,Eerst maar eens een leuke vriendin zoeken.’’
Frank Jeuring en Tim Siekman ( Bron: Dagblad van het Noorden).