Bevrijding van Erm (7).

9 april 2020

Vandaag het verhaal van Willem Kamps, afkomstig uit Erm en nu wonend in Nijverdal. In maart 2005, ter gelegenheid van de veertigjarige bevrijding van Erm, schreef hij onderstaand verslag.

Erm 10 april 1945.

Deze dag zal mij altijd bij blijven. Het was de dag waarop een groot deel van Zuid Oost Drenthe, waaronder Erm, werd bevrijd. Het was een vrijwel windstille en zonnige dag. Die morgen waren we met vier of vijf jongens naast het huis van de buren aan het centje gooien of zoiets. Op een bepaald moment kwam de oudste zoon van de buren bij ons staan kijken. We keken daar nogal van op, want we hadden hem al een hele tijd niet meer gezien. (Misschien was hij wel ondergedoken geweest.) Opeens zei hij dat we stil moesten zijn en luisteren. In zuidwestelijke richting hoorden we gerommel en hij was er stellig van overtuigd dat de Canadezen bij Oosterhesselenbrug over de brug gingen. Na korte tijd gingen wij door met ons spel, maar na ongeveer een uur kwam er een vreemd rollend geluid steeds dichterbij. Al snel zagen we vier of vijf vreemde voertuigen op rupsbanden aankomen. Het bleek een klein model tank te zijn die carriërs genoemd werden.

Even voorbij ons huis (foto van de boerderij van de familie Kamps) stopten ze. Deze gevechtsvoertuigen werden bemand door Poolse soldaten van het Canadese leger. Zij waren verkenners en wilden weten of er zich nog Duitsers in de omgeving bevonden. Een man die wij nooit eerder hadden gezien kwam naar de militairen toe om hen in het Duits of in het Engels te vertellen dat de Duitsers uit Erm verdwenen waren.

Terwijl dit gesprek nog gaande was kwam er achter het huis van onze overburen een Duitse soldaat aangelopen. Zijn geweer hing aan de riem dwars voor zijn buik. Boven zijn hoofd hield hij een wit kussensloop of iets dergelijks vast ten teken dat hij zich overgaf. Heel snel waren enkele Poolse soldaten ter plekke. Als eerste werd de Duitser het geweer en de koppel afgepakt en vervolgens werd hij gefouilleerd. Daarna verdween de ‘krijgsgevangene’ in de voorste carriër. (Carriërs die de geallieerden gebruikten – zie de foto). Pas veel later hoorden wij dat deze Duitser een dag of wat daarvoor bij de overburen had gevraagd of hij zich daar tot het einde van de ‘Krieg’ kon verbergen. Dit was hem geweigerd. Men vertrouwde het niet, omdat hun jongste zoon nogal eens akkefietjes bij de hand had die – zeker toen – het daglicht niet konden verdragen. Toch had deze ‘deserteur’ zich daar zonder toestemming schuil weten te houden. het einde van de oorlog kon hem, naar het leek, niet snel genoeg komen.

Inmiddels stuurden de Polen met hun verrekijkers de omgeving nog eens af. Al snel vertrokken zij naar Oostereind. Ook daar duurde hun verkenning niet al te lang en spoedig gingen ze weer terug, heel het dorp in spanning achterlatend.

Zo rond een uur of twee leek het toch even spannend te worden. Er kwamen toen drie grote tanks die er voor ons heel indrukwekkend uitzagen. Die stelden zich weer op dezelfde plaats op waar ’s morgens de kleinere carriërs hadden gestaan met de bedoeling te gaan vuren richting Noord-Barge en Emmen. Dezelfde man, sommigen noemden hem Piet, ging ook nu weer met de bemanning van de voorste tank in gesprek en het resultaat was dat de tanks verder gingen in oostelijke richting. Even voorbij de Klinkmolenbrug is toen wel geschoten. Hierbij raakte een deel van het Noordbargerbos in brand. Bij Noord-Barge is nog ruim een uur fel gevochten, waarna de Duitsers het hazenpad kozen. In Westenesch en vooral in Noord-Barge zijn hierbij nogal wat boerderijen door brand verwoest. Toch kwam er nog dezelfde avond een zogenaamde Baily-brug over het Oranjekanaal te liggen waardoor Noord-Barge en een deel van Emmen ook nog dezelfde avond bevrijd konden worden.

Die avond hadden wij even iets anders aan ons hoofd. De voorlopers van de Canadese bezettingsmacht waren inmiddels in het Westereind (nu Dalerstraat) gearriveerd. Deze militairen deelden sigaretten en snoep uit. Vele jonge kinderen hebben toen voor het eerst van hun leven chocola geproefd. Daags na de bevrijding deed zich nog een vervelend incident voor. Een aantal Poolse militairen werd door de eigen – Engelse – luchtmacht beschoten waarbij twee soldaten gewond rakten. Met de communicatie was iets misgegaan. Ook hadden zij geen herkenningstekens aangebracht, waardoor de vliegeniers naar alle waarschijnlijkheid hen niet als eigen mensen herkenden. Nadat snel vlaggen en andere herkenningstekens werden uitgespreid hielden de beschietingen op.

Enkele jaren later zag ik in een informatieruimte bij het Canadese kerkhof op de Holterberg een beschrijving van de route die onze bevrijders hadden afgelegd. Daarin stond dat de Poolse pantserbrigade bij de Oosterhesselenbrug aangenaam verrast was dat de brug nog helemaal intact was. Hierdoor was Erm en omgeving waarschijnlijk een dag vroeger bevrijd dan gepland was. Mogelijk liep hierdoor de communicatie wat achter met als gevolg dat de Engelse luchtmacht op de eigen troepen schoot. Nijverdal, maart 2005, Willem Kamps.

Morgen: