Aan het Oostereind op nummer twaalf staat de boerderij van de familie Brakels. En dat is, zo lijkt het, al eeuwen zo. Alleen niet helemaal op dezelfde plek! Bij een grote brand in 1886 is de boerderij afgebrand en deze stond voor de boerderij van nu. Bij die brand zijn meerdere boerderijen afgebrand. De huidige boerderij is in 1887 herbouwd achter de oude plaats, vandaar dat deze nu een eindje van de weg af staat. Willem laat mij een gebint zien met het jaartal 1837 erin gekerfd, waarschijnlijk nog uit de oude boerderij.
De huidige bewoners zijn Gerrit en Willem Brakels, 84 en 83 jaar oud. Ondanks hun leeftijd allebei nog goed fit en nog zeer van deze tijd. Gerrit en Willem zijn de zonen van Jan en Trientje Brakels. Jan was boer en huwde met Trientje Schutrups, de dochter van de klompenmaker uit Valthe. Deze klompenmaker is later uitgegroeid tot Schutrups schoenen in Exloo. Zij kregen zes kinderen, Gerrit, Willem, Jan, Grietje, Jan en Teunis. Willem kan nog smakelijk vertellen over zijn Opa, Willem Schutrups, deze was al 92 jaar en kwam bijna wekelijks op de fiets van Valthe naar Erm en nam dan voor de kinderen een dikke pepermunt mee! Een traktatie destijds! De eerste Jan is als kind overleden en de anderen zijn getrouwd en natuurlijk al lang de deur uit. Teunis is een aantal jaren geleden overleden. Gerrit en Willem hebben nooit naar een vrouwenhart uit gekeken. ‘Beter om verlegen dan er met verlegen’, is hun spreuk. Gerrit ging bij zijn vader op de boerderij werken en werkte af en toe bij boeren in Erm en omgeving. Later bij het opheffen van de boeren activiteiten heeft hij tot aan zijn pensioen bij Rijkswaterstaat gewerkt. Willem ging als zeventien jarige werken in de zuivelfabriek in Sleen, waar hij in het begin allerlei werkzaamheden verrichtte. Tot het noodlot toesloeg op de vroege morgen van 16 december 1969 en Willem zijn leven totaal veranderde. In die vroege morgen was hij buiten bezig met werk op de ladder en door de gladheid van de vorst is de ladder gaan schuiven en viel Willem van zes meter hoogte op straat. Hij brak bijna alles en raakte buiten bewustzijn. Door het vroege tijdstip heeft het wel meer dan een uur geduurd voor hij werd gevonden. Het vroor die morgen 11 graden, zelfs zijn uitwendig bloed was al bevroren. Meer dan vier maanden zat Willem in het gips en het duurde meer dan anderhalf jaar voor hij weer heel voorzichtig wat werk kon doen. Maar nu niet in Sleen, want de melkfabriek was daar inmiddels gesloten. Nu naar de zuivelfabriek in Noord Barge als half invalide.
Toch zat hij niet bij de pakken neer en haalde nog een stuk of acht diploma’s in de zuivelindustrie en schopte het nog tot voorman. Maar die val in ’69 bleef onverminderd een stempel op zijn leven drukken, sindsdien liep hij van de ene naar de andere dokter. Gerrit daarentegen kan mij de naam van een dokter niet noemen, hij is er nog nooit geweest. Alhoewel, als kind is hij van een volgeladen wagen met hooi gevallen en was toen zes weken buiten bewust zijn. ‘Maar niets van over gehouden en dat was het dan ook’, zegt hij laconiek. Maar Willem loopt tot op de dag van vandaag nog bijna wekelijks langs de artsen. Enkele jaren terug werd er ook nog kanker geconstateerd. Hierdoor volgden weer vele operaties en zo is hij al een nier kwijt, één derde van zijn maag, een stuk dikke darm, een gedeelte van zijn milt en is hij zijn alvleesklier kwijt. De doktoren gaven hem destijds slechts één procent om het te overleven, maar nu in 2015, voelt hij zich prima en hoeft maar weinig dingen te laten. Gerrit heeft wel een rijbewijs maar maakt er maar weinig gebruik van, Willem daarentegen heeft alle rijbewijzen. En een van hun hobby’s is dan ook leuke ritjes met de auto maken en zo tuffen ze regelmatig met z’n tweeën door de omgeving en dat vinden ze prachtig. ‘De auto is inmiddels 26 jaar oud, maar hij rijdt nog als een tierelier en kan nog jaren mee’ aldus de gebroeders. Willem heeft zijn rijbewijs in 1964 gehaald en meldt vol trots dat hij in die eenenvijftig jaar maar een half glas wijn heeft gehad!
Gerrit en Willem vertellen veel verhalen over de oorlog, hoe ze die als kornuiten van 12, 13 jaar hebben meegemaakt. Dat eens een Duits jachtvliegtuig voor hun huis op de es neer stortte en ze er als de kippen bij waren om de granaten en ander oorlogstuig uit de wrak stukken te halen. Ze haalden dan het kruit er uit en staken dat aan. Of dat toen gevaarlijk was? Daar stond je niet bij stil! Ze weten nog dat Albert Seigers, die toen bij de molen woonde, de wrakstukken met paard en wagen naar een ijzer-boer in Emmen bracht. Gerrit is nooit in dienst geweest, maar Willem zit nog vol met verhalen over zijn diensttijd. Hij was militair toen de watersnoodramp in Zeeland was en ze daar moesten helpen. Om nooit meer te vergeten! In die tijd werd zijn vader erg ziek en lag Willem in de kazerne in Scheveningen en moest als het kon snel naar huis komen. Van hogerhand mocht hij toen een dag naar huis. Dat was nog niet zo gemakkelijk, vanuit Scheveningen eerst lopend naar het station in Den Haag, vandaar naar met de trein naar Zwolle. Dan met de trein naar Emmen, maar door omstandigheden liep er die avond geen trein. Dan maar weer overstappen om in Hoogeveen te komen en van daaruit Erm zien te bereiken. Maar weer pech, de laatste tram was al weg en nu? Gelukkig trof hij een vrachtwagen chauffeur die richting Emmen ging, maar de laatste tien kilometer moest hij nog wel lopen. ’s Nacht om vier uur was hij eindelijk thuis en was van de dag niets meer over! En hij had maar één dag vrij gekregen! Dus de volgende morgen in alle vroegte naar het ziekenhuis en van daaruit snel door naar Scheveningen, waar hij pas weer in de middag arriveerde. Bij het aanhoren van zijn verhaal gaf de commandant hem drie weken verlof en mocht hij gelijk weer naar huis…… Zo vertelt hij de ene anekdote na de andere. Nog een dan…bij een militaire colonne zitten de militairen allemaal in de bak van de vrachtwagen, ook Willem. Maar na een poos, in de buurt van Oldebroek, moet hij nodig plassen en de colonne stopt natuurlijk niet! Geen nood denkt Willem, ik plas zo over de rand van de wagen. Op het moment dat hij dat deed passeerden ze een MP, een militaire politie! Resultaat: drie weken geen verlof en WC dienst!

En zo gaat het ene na het andere verhaal. Maar de jongens redden zich prima ondanks hun leeftijd. Zo hebben ze rondom de boerderij nog drie moestuinen liggen en doen ze in het huis alle werkzaamheden zelf! En hoe! Als ik kom, vertellen ze, hebben ze van de week net grote schoonmaak gehouden. Alles komt dan van de kant en van de vloer, niets ontgaat hun! Buiten op het erf is ook van alles te doen, zelfs een boomhut ontbreekt niet. Ze hebben ook een eigen waterbron, waar ze de hele tuin mee kunnen besproeien. Even later kukelt een trotse haan dat alle hennen binnen moeten komen! Nee, het leven is zo gek nog niet op de oude boerderij van de familie Brakels!
Hammy Oldengarm