Leemstuc en isolatie
Doordat het wachten op de herbestemmingsvergunningen zo lang op zich liet wachten, hadden ze voldoende tijd om na te denken over de aanstaande verbouwing. De binnenmuren van de boerderij waren hier en daar erg vochtig. In eerste instantie leek het vocht van onder naar boven uit de bodem te komen. Door ventilatie bleek dit probleem echter verholpen te kunnen worden.
Toen er dan ook nagedacht moest worden over isolatie die aan de huidige normen zou voldoen werd besloten dat er geen plastic of andere niet ademende materialen gebruikt zouden gaan worden. Dit om het monument droog te houden waardoor het beter beschermd zou zijn tegen de tand des tijds. De zoektocht begon op het internet naar een passende vorm van isolatie. Een dik pak van 40-50 cm wilden ze niet omdat er dan te weinig ruimte beneden over zou blijven. Er werd door hen een monumentaal pand in Amsterdam bezocht waar het de trotse eigenaar gelukt was om van het gas af te komen. Hier werd gebruik gemaakt van leemstuc aan de muren met vloer- en muurverwarming, waardoor er op zeer lage temperaturen verwarmd kon worden. De eigenaar verwees door naar een architect in Viersen in Duitsland. Ook hier zijn ze geweest om informatie op te doen. Daarna werden ze verwezen naar een man in Volkmarsen die door een opleiding renovatie monumenten met leemstuc in aanraking was gekomen en sindsdien niets anders meer gebruikte. Deze man had een eigen leemkuil. Echter verkopen wilde hij niet aan hen omdat het door het transport weer niet ecologisch zou zijn. “Waarom zoeken jullie niet iemand in Nederland” was zijn advies. Volgens hem waren de Nederlanders altijd prominent aanwezig op de leembeurzen en zeer innovatief hierin. Hierop vonden ze de site over het “Huize Bartje” waarop stond vermeld: “Gebouwen van zekere leeftijd vragen een andere aanpak bij isoleren dan hun jonge soortgenoten. In plaats van afdichtende materialen is damp-open het devies. ‘Huize Bartje’ in Assen kreeg zo’n ademend binnen gevel-isolatiesysteem, afgestemd op de specifieke situatie.
De boerderij op De Hoek 2 mocht van buitenaf niet geïsoleerd worden. Dit moest van binnenuit gebeuren. Na het verwijderen van het oude stucwerk, werden binnenmuren geëgaliseerd met een mengsel van stro en leem en hierop werden 10 cm dikke houtvezelplaten gemonteerd. Deze werden voorzien van muurverwarming en 4 tot 5 leemlagen.
Voor de plafondisolatie naar de zolder werd gekozen voor 40 cm perlide, dat afkomstig is van vulkaangesteente. Al met al zorgen deze maatregelen voor een ideale isolatie.
Afbeelding 4: De leemmengmachine
Afbeelding 5: Aanbrengen van leem voor de muurisolatie
Afbeelding 6: Perlide (wit) voor de zolderisolatie
Eigen werk
Nu bleek dat leem en perlide in de nabije omgeving aanwezig was. De leemkuil wordt geëxploiteerd door Oskam V.O.F uit Emmen. Nadat hier contact mee was gelegd heeft Andy uitleg gekregen over hoe het leem verwerkt moet worden. Aangezien hij geen linker handen heeft is hij hiermee aan het experimenteren gegaan. De leemmengmachine kregen zij bij het afnemen van het leem kosteloos ter beschikking. Bij vragen kon hij ook altijd bij hen terecht. Het werken met leemstuc past bij de natuurlijke materialen die gebruikt zijn in de oude boerderijen. En leemstuc ervaart Andy als een heel fijn materiaal om mee te werken hoewel het arbeidsintensief is. Inmiddels is er tien ton leem in de grote boerderij verwerkt. Het blijkt dat natuurlijke producten als leem, kalk en houtvezelisolatie het beste gewapend zijn tegen vocht en schimmels doordat het een vocht regulerende werking heeft. Overtollig vocht wordt opgeslagen en later weer afgegeven aan de omgeving, waardoor deze producten veel beter presteren bij binnenisolatie. Het lange wachten op de vergunning heeft als voordeel dat ze nu dit materiaal zijn gaan gebruiken. Hadden ze snel van start kunnen gaan met de verbouwing dan was het heel anders verlopen. Het woonklimaat is door deze wijze van renovatie erg prettig waar ze elke dag blij mee zijn.
Ondanks de hindernissen die het afgelopen anderhalf jaar op de weg kwamen, zeggen ze zowel met de locatie, de dorpsgemeenschap en met hun buren heel erg blij zijn.